İşletim Sistemleri

İşletim sistemleri: Bilgisayar sisteminin donanım kaynaklarını yöneten, donanım ile kullanıcı arasındaki etkileşimi sağlayan ve donanım karmaşıklığından kullanıcıyı soyutlayan, uygulamaların geliştirilmesine zemin hazırlayan sistem yazılımıdır. İşletim sistemleri bilgisayarların ROM denilen hafıza biriminde saklanır ve bilgisayar açıldığında işletim sistemi yazılımının gerekli olan kısımları RAM olarak isimlendirilen hafıza birimine getirilir ve çalıştırılır.

Yıllar içerisinde bilgisayar donanımları geliştiği gibi yazılım teknolojileri de gelişmiştir. Gelişim o anki ihtiyaca ve teknolojiye bağlı olarak oluşmuştur. İşletim sistemleri de zamanla gelişen donanım ve ihtiyaca bağlı olarak bir gelişim ve değişim yaşamıştır. İlk kuşak bilgisayar sistemlerinde işletim sisteminin görevlerini bilgisayar uzmanları gerçekleştiriyordu. Transistörlerin gelişimi ile ikinci kuşak bilgisayar dönemine geçiş yapıldı ve delikli kartların üzerindeki komutları manyetik ortama aktarıp makine dilini kullanan işletim sistemleri gelişti . Üçüncü kuşak bilgisayar sistemlerinde tümleşik devrelerin üretimi gelişmiştir. Bu gelişim bilgisayar sistemlerinin artık daha hızlı olmasını ve aynı anda birden fazla görevi icra edebilmesini sağlamıştır. Bu döneme ait işletim sistemleri zaman paylaşımlı çalışabilmekteydi. Mikroişlemcilerin gelişimi ile dördüncü kuşak bilgisayar sistemlerine geçiş sağlandı. Mikroişlemciler bilgisayarların daha küçük boyutlara erişmesini sağlamış bunun yanında kapasite, hız ve kullanılabilirlik işlevleri artmıştır. Bilgisayarlar bu özellikleri ile telefon, TV, tablet, beyaz eşya gibi hayatımızın her alanına girmiştir. Bu dönemde amacına uygun olarak işletim sistemleri geliştirilmiştir.

Günümüzde bilgisayar kullanıcıları temel olarak üç ana işletim sistemi arasında seçim yapabilir:

-Microsoft Windows

-Apple macOS

-Linux Dağıtımları

Android; Mobil kullanıcılar için bir platform sağlayan ancak onu masaüstü Linux dağıtımlarıyla uyumlu hale getirmek için geleneksel GNU / Linux paketlerinden yoksun bir Linux dağıtımı.

CentOSRed Hat Enterprise Linux ile uyumlu ancak Red Hat’in sunduğu ücretli desteği sunmayan bir Linux dağıtımı.

Debian Linux çekirdeğini kullanan bir işletim sistemi. Açık kaynak yazılımların kullanımını ve standartlara bağlılığı teşvik eden bir uygulamadır.

Linux Mint Ubuntu’nun bir türevi olan ve hala Ubuntu depolarına dayanan bir Linux dağıtımı.

RaspbianRaspberry Pi donanımında çalışacak şekilde optimize edilmiş özel bir Linux dağıtımı.

Red Hat Paket Yöneticisi’ni (RPM) tanıtan bir Linux dağıtımı. Geliştirici, açık kaynaklı yazılım konusunda uzmanlaşmış aynı isimde bir şirket kurdu.

SUSE İlk kapsamlı Linux dağıtımlarından biri. Red Hat Enterprise Linux ile pek çok benzerlik sunan Slackware’den türetilmiştir.

Scientific Linux Red Hat’e dayalı özel bir kullanım dağılımı. Bilimsel hesaplamayı mümkün kılmak için tasarlanmıştır.

UbuntuDebian’dan türetilmiş en popüler dağıtım. Masaüstü, sunucu ve çeşitli özel uygulamaların yanı sıra bir LTS sürümü için birkaç farklı varyantı vardır.

open SUSE CentOS ve Linux Mint’e benzer çoklu masaüstü paketlerine sahip tamamen açık, ücretsiz bir SUSE Linux Enterprise sürümü olan bir Linux dağıtımı.

Mobil İşletim Sistemi

Günlük hayatımızda kullandığımız donanımlar üzerinde donanımları kontrol eden yazılım uygulamaları mevcuttur. Donanımlar geliştikçe, yetenekleri arttıkça bu donanımlar üzerindeki uygulamalarında yetenekleri artmakta gelişmektedirler. Mobil işletim sistemleri de bu amaçla ortaya çıkmıştır. Tablet, PDA, telefon, saat gibi akıllı cihazlar geliştikçe akıllı cihazları denetleyen, yöneten uygulamalarda gelişmektedir. Mobil işletim sistemleri taşınabilir akıllı cihazlar için geliştirilmiş işletim sistemidir.

Linux tabanlı olan Android, Apple şirketinin mobil cihazları için geliştirdiği iOS ve Microsoft tarafından geliştirilen Windows Phone, Symbian yaygın olarak kullanılan mobil işletim sistemleridir.

Android işletim sistemi, Linux çekirdeği üzerine inşa edilmiş mobil cihazlar için geliştirilmekte olan açık kaynak yazılımlı ve ücretsiz bir işletim sistemidir. Android işletim sisteminin ücretsiz olması ve açık kaynak kodlu olması sistemin daha hızlı gelişmesini sağlar.

Yazılım geliştiriciler gelişmiş API (Application Programming Interface) ile Android uygulamaları kolaylıkla geliştirebilirler. Uygulama geliştirme dili Java programlama dilidir. Android uygulamaları Google Play markette kullanıcıların hizmetine sunulur. Uygulamalar .apk uzantısını desteklemektedir.

iOS (IPhone Operating System) işletim sistemi Apple tarafından iPhone telefonları için geliştirdiği Unix tabanlı kapalı kaynak yazılımlı ve ücretli bir işletim sistemidir. Kapalı bir sistem olması iOS işletim sistemini saldırılara karşı daha korunaklı hale getirir. Ücretli olması kullanıcı sayısını düşürmektedir.

iOS işletim sistemi iPhone’dan sonra Apple tarafından geliştirilen iPod Touch, iPad, Apple TV, MacBook gibi cihazlarında da kullanılmıştır. Apple’in cihazlarından başka hiçbir sistemde iOS çalışmamaktadır. iOS işletim sisteminde 2007 yılına kadar kullanıcıların uygulama geliştirilmesine izin verilmemiştir. 2007 yılında Apple SDK ‘nin geliştirildiği duyrulmuş ve iOS Apps mağazası açılmıştır. Uygulama geliştirmek için Swift programlama dili kullanılmaktadır. Swift programlama dilinin kullanılabilmesi için Mac bir bilgisayar kullanılması gerekir. XCode geliştirme aracı kullanılarak Swift programlama dili ile iOs uygulamaları kolaylıkla geliştirilebilmektedir.

iOS işletim sistemi sade ve kullanışlı bir kullanıcı arayüzüne sahiptir. Güvenliğe azami önem verir. Kullanıcılar tarafından geliştirilen uygulamalar birbirlerinden uzak tutulurlar. Bir uygulama sebebiyle mobil cihaza virüs bulaşması durumunda iOS işletim sisteminin diğer yazılımları zarar görmez.

Windows Phone Windows CE çekirdeğine sahip Nokia telefonlarla beraber tanıştığımız Windows Mobile serisinin devamı niteliğinde olan kapalı kaynak kodlu işletim sistemidir. Windows Phone işletim sistemi Windows tabanlı bir işletim sistemidir. Fakat masaüstü Windows uygulamalarını çalıştıramaz. Geliştirilen uygulamalar Windows Phone mağazalarında hizmete sunulur.

Windows Phone işletim sistemleri iOS ve Android işletim sistemleri ile rekabet edememiş ve başarısız olmuştur.

Symbian, Symbian şirketi tarafından geliştirilmiş Psion şirketinin geliştirdiği EPOC işletim sistemini temel alan mobil cihazlar için geliştirilmiş işletim sistemidir . Uygulama geliştirme için C++ programlama dili kullanılmaktadır.

Gömülü İşletim Sistemi

Gömülü sistemler, işlevselliği ve güvenirliği arttırmak için özel bir amaç için tasarlanan bilgisayar sistemleridir. Tıbbi cihazlar, hesap makineleri, beyaz eşyalar, akıllı kol saatleri, otomobiller, kameralar, küçük ev aletleri, oyuncaklar gibi birçok yerde gömülü sistem kullanılmaktadır. Gömülü sistemlere ait uygulama geliştirmek, daha küçük bir hedefe sahip olunduğu için daha basittir

kaynak: istanbul.edu.tr, netdevgroup.com